Kalorimetre ve Pay Ölçer Nedir? Merkezi Isıtmada Fatura Nasıl Hesaplanır?

Kalorimetre, halk arasında ısı sayacı olarak da bilinen, bir dairenin merkezi ısıtmadan tükettiği gerçek ısı enerjisini ölçen cihazdır. Tıpkı elektrik ya da su sayacı gibi çalışır: dairenizin ısıtma giriş ve dönüş borularındaki suyun sıcaklık farkını ve debisini ölçerek tükettiğiniz enerjiyi kWh (veya kcal) cinsinden doğrudan kaydeder.

Kalorimetre, dairenin ısıtma hattının tek bir noktadan (genellikle daire girişinden) geçtiği 'yatay (kolektörlü) sistem' binalarda kullanılır. Çünkü bu sistemde dairenin tüm peteklerine giden su tek bir borudan dağıldığı için, o borudaki tek bir sayaç dairenin toplam tüketimini ölçmeye yeter. Ölçüm gerçek enerji üzerinden olduğu için kalorimetre en doğru sonucu veren yöntemdir.

Isı pay ölçer (kısaca pay ölçer), her bir radyatörün/peteğin ön yüzüne ayrı ayrı takılan küçük elektronik bir cihazdır. Kalorimetreden farklı olarak gerçek enerjiyi (kWh) ölçmez; peteğin yüzey sıcaklığını ve oda sıcaklığını değerlendirerek o peteğin ne kadar ısı yaydığını 'oransal bir pay' olarak kaydeder. Yani her peteğin tükettiği payı birim olarak sayar.

Pay ölçer, dairenin peteklerinin farklı dikey kolonlardan (düşey/kolonlu sistem) beslendiği binalarda kullanılır. Bu sistemde tek bir daire girişi olmadığı için kalorimetre takmak mümkün değildir; bunun yerine her peteğe bir pay ölçer takılır ve dairenin toplam payı, peteklerin paylarının toplamından bulunur. Sonuç mutlak enerji değil, binadaki diğer dairelere göre 'pay' olduğu için fatura buna göre dağıtılır.

İki cihaz da aynı amaca hizmet eder: ısıtma giderini, herkesin kullandığı kadar ödemesini sağlayacak biçimde adil dağıtmak. Ancak ölçüm mantıkları ve takıldıkları yer farklıdır. Aşağıdaki şema, kalorimetrenin daire girişindeki boruya, pay ölçerin ise her peteğe takıldığını gösteriyor.

Hangi cihazın kullanılacağı tamamen binanın tesisat tipine bağlıdır; bu bir tercih değil, sistemin yapısının gereğidir. Aşağıdaki tablo iki cihazı yan yana karşılaştırıyor.

Merkezi sistemde ısıtma faturası, yasa gereği iki bileşenden oluşur: ortak gider (sabit) payı ve tüketime bağlı (değişken) pay. Mevzuata göre toplam ısıtma giderinin bir kısmı (genellikle önemli bir bölümü) dairenin kullanımına, kalan kısmı ise tüm bağımsız bölümler arasında (alan/arsa payına göre) ortak gider olarak paylaştırılır. Bu sayede uzun süre evde olmayan veya peteklerini kısan daireler bile binanın ısı kaybına katkıda bulunan bir asgari payı öder.

Pratikte işleyiş şöyledir: binanın merkezi kazanının doğalgaz faturası belli olur; ardından her dairenin kalorimetre/pay ölçer değerleri okunur; toplam gider, sabit (ortak) ve değişken (tüketim) oranlarına göre dairelere bölüştürülür. Bu okuma, paylaşım ve faturalandırma işini genellikle yetkili ölçüm/paylaşım firmaları yürütür. Aşağıdaki tablo, faturanın mantığını basitçe özetliyor (oranlar ve birim değerler mevzuata ve binaya göre değişir).

Pay ölçüm sistemi, tasarrufun doğrudan cebinize yansıması demektir; çünkü artık binanın tamamı değil, kendi kullanımınız belirleyicidir. Petek vanalarını (termostatik başlık varsa kademesini) kullanmadığınız odalarda kısmak, peteklerin önünü mobilya/perde ile kapatmamak, peteklerin havasını düzenli almak ve pencere/kapı yalıtımına dikkat etmek tüketiminizi gözle görülür biçimde azaltır.

Önemli bir uyarı: pay ölçer ve kalorimetreler mühürlü cihazlardır; bunlara müdahale etmek, sökmek veya yanıltmaya çalışmak hem yasal yaptırıma yol açar hem de o daire için cezai/azami tüketim uygulanmasına neden olabilir. Cihazınızın arızalı olduğunu düşünüyorsanız kendiniz müdahale etmek yerine yetkili firmaya başvurun. Peteklerinizin verimli çalışması (hava alma, gerekirse temizlik) için ise İstanbul'da petek ve kalorifer tesisatı hizmetlerimizle ilgili 0533 896 05 03 numarasından bize ulaşabilirsiniz.